Traumatische miskraam ervaring

Je hebt een miskraam gehad en je probeert je leven weer op te pakken. Op de één of andere manier lukt dat niet. Na de miskraam lijkt er ‘iets’ ingrijpend te zijn veranderd waardoor je je na het verlies van je zwangerschap anders voelt dan daarvoor. Het voelt alsof de bliksem bij je is ingeslagen. Vlak na een ingrijpende gebeurtenis zijn deze klachten niet zo gek maar als ze langer aanhouden heeft dat een negatieve impact op je dagelijks leven. In plaats van je langzaam beter te voelen, ga je je steeds slechter voelen.

Miskramen (zwangerschapsverlies binnen 16 weken) komen vaak voor. Geschat wordt dat 1 op de 4 vrouwen er één of meerdere keren mee te maken krijgt in haar leven. Medici (gynaecologen, huisartsen, verloskundigen) behandelen een miskraam vaak klinisch. Vrienden en familie kunnen zich dikwijls moeilijk inleven, blijkt uit het maken van kwetsende opmerkingen, oordelen of het bagatelliseren van het verdriet. Ook stappen zij vaak snel over deze gebeurtenis heen en wordt er na enige tijd nauwelijks meer over gesproken. Maar de impact van zwangerschapsverlies is groot en psychologische gevolgen worden vaak over het hoofd gezien.

Veel vrouwen laten niet merken hoe groot de rol is die hun nare miskraamervaring speelt in hun leven. Ze willen niet klagen of over de gebeurtenis vertellen. Daarbij gaat het in de meeste gevallen niet om een levensbedreigende situatie. En juist daarin schuilt het grote gevaar. De nare gebeurtenis en de daarbij behorende herinneringen lijken onbelangrijk en veelvoorkomend. Máár dat wil niet zeggen dat ze geen blijvende impact kunnen hebben. Vrouwen negeren hun klachten, waardoor die maanden of zelfs jaren sluimerend op de achtergrond aanwezig blijven.

En dat is niet zo gek. Een trauma is soms ongrijpbaar en moeilijk onder woorden te brengen. Daarnaast worden symptomen van PTSS zoals concentratieproblemen, slecht slapen en een ‘kort lontje’ veelvuldig aan hormonen toegeschreven. Dat maakt dat ook zorgverleners de symptomen van PTSS na een miskraam vaak onvoldoende (h)erkennen. 

Toch komt het veelvuldig voor. Uit onderzoek blijkt dat 16% van de vrouwen 9 maanden na een miskraam of buitenbaarmoederlijke zwangerschap posttraumatische stressklachten ervaart. Een groot deel van de vrouwen met een miskraam ervaart deze gebeurtenis dus als traumatisch.

Maar wat is een traumatische miskraam ervaring nou precies? Hoe vaak komt het voor? Wanneer loop je een groter risico? En waarom is het belangrijk om hulp te zoeken? Je leest er alles over in deze blog.

Wat is een traumatische miskraam ervaring?

Een traumatisch miskraam ervaring wil zeggen dat de vrouw het krijgen van een miskraam als een traumatische gebeurtenis heeft ervaren. Het heeft dus niets te maken met het medische verloop van de miskraam, dat er complicaties optraden als extreem bloedverlies, heel heftige pijnen of dat er ingegrepen moest worden. Zo kan het krijgen van een miskraam medisch gezien voorspoedig verlopen, toch kan een vrouw deze gebeurtenis als traumatisch hebben ervaren. Jouw ervaring is dus leidend. Heb jij het verlies van jouw zwangerschap als traumatisch ervaren? Dan ís het een traumatische ervaring. Het is belangrijk om te weten dat je daar dan in moet worden begeleid. 

PTSS en de symptomen van een traumatische miskraam ervaring

Een post traumatische stress stoornis (PTSS) is de traumatische miskraam ervaring én de psychische klachten die daarna zijn ontstaan. PTSS kan ontstaan na een ingrijpende en schokkende gebeurtenis, zoals het (prille) verlies van jouw zwangerschap. De psychische klachten die kunnen ontstaan kun je onder verdelen in 4 categorieën: herbelevingen, vermijdingsgedrag, negatieve veranderingen in gedachten en stemming en een verhoogde prikkelbaarheid.

Herken je dit?

Je hebt last van herbelevingen

Krijg jij het beeld van de echo waar het hartje ineens niet meer klopte niet van je netvlies? Of word je overvallen door indringende gedachten over het krijgen van de miskraam of het bloedverlies? Deze gedachten maken je van streek en het voelt alsof je alles weer opnieuw meemaakt.

Herbelevingen zijn een heel duidelijk kenmerk. Het zijn nachtmerries, indringende gedachten of nare herinneringen (flashbacks) over het moment waarop je de miskraam kreeg. Maar je kunt ook herbelevingen krijgen als iets dat je tegenkomt in je dagelijks leven een nare herinnering oproept: wanneer je langs de verloskundige praktijk loopt waar je geconfronteerd werd met het slechte nieuws, als je ongesteld wordt en dus opnieuw bloedverlies en krampen ervaart, of wanneer je hoort of leest over miskramen.

Bepaalde situaties vermijd jij het liefst

Met een grote boog rijd jij om de verloskundige praktijk of het ziekenhuis heen. Je wilt niet over je miskraam praten en zwangere vriendinnen zie je het liefst niet meer. Het kost ontzettend veel energie om die nare herinneringen krampachtig te onderdrukken en het lijkt averechts te werken.

Vermijdingsgedrag kun je herkennen aan niet willen praten over het verlies van je zwangerschap. Ook zijn er vrouwen die een volgende zwangerschap niet aan durven (en vermijden) uit angst dat het weer misgaat, ondanks dat de wens voor een kindje groot is. Sommige vrouwen vermijden op een heel andere manier en doen net alsof er niets aan de hand is of dat de impact niet zo groot is. Tegelijkertijd is ze overgevoelig en prikkelbaar.

Negatieve gedachten en stemming

Sinds de miskraam heb je minder plezier in dingen doen die je voorheen leuk vond. Je voelt je somberder dan je van jezelf gewend bent, alsof je niet meer echt blij en positief kunt zijn.

Somberheid en negatieve gedachten komen ook voor in de periode na een miskraam, denk hierbij aan klachten als:

• sombere of neerslachtige stemming
• vermindering van interesse en/ of plezier in veel activiteiten.
• schuld en schaamtegevoelens
• gevoel van falen
• onrustig/ nerveus of juist futloosheid
• gevoelens van waardeloosheid
• angst en paniekgevoelens.

Deze gevoelens komen ook voor bij een postnatale depressie (postpartum depressie). Dat wil zeggen somberheidsgevoelens na de bevalling. Maar dit kan ook optreden na een miskraam. 6% van de vrouwen bleek 9 maanden na het krijgen van een miskraam nog matig tot ernstig/ depressief.¹ Vrouwen die een miskraam hebben gehad kunnen jaren na het verlies van hun prille zwangerschap nog last hebben van depressie, angst of verdriet. Uit een groot onderzoek bleek dat deze problemen zelfs jaren na de komst van een gezond kindje lang niet altijd verdwijnen².

Verhoogde staat van paraatheid

Er hoeft maar iets te gebeuren en je bent geïrriteerd. Je bent hyperalert, angstiger en emotioneler dan voor de miskraam. Je schrikt van je eigen negatieve reacties, gevoelens en gedachten. Het lukt je niet meer om te ontspannen.

Verhoogde prikkelbaarheid brengt ons ook meteen bij de volgende categorie. Merk jij dat je je slecht kunt concentreren? Schrik je snel? Word je snel boos of ben je opvliegend? Dan kan dit te maken hebben met jouw miskraam ervaring. Heel vervelend want het heeft vaak negatieve gevolgen voor de relatie met je partner. Slecht slapen hoort hier ook bij. Vrouwen vallen moeilijk in slaap uit angst voor nachtmerries of omdat ze gewoonweg een te hoge spierspanning hebben en daardoor moeilijk kunnen ontspannen na deze verdrietige ervaring.

Slecht slapen

’s Avonds val je moeilijk in slaap of je wordt ’s nachts juist erg vroeg wakker. In bed lig je te piekeren en blijf je malen over zaken die jou stress bezorgen. En als je slaapt heb je beangstigende dromen of nachtmerries. Je slaapt slecht, raakt oververmoeid en hebt daardoor een kort lontje.

(Onverklaarbare) lichamelijke klachten

Zweten, een hoge ademhaling, een brok in je keel, een knoop in je maag, duizeligheid, rillen en trillen. Kortom je voelt je onrustig en gespannen zeker als je aan die nare gebeurtenis denkt.

Voor de duidelijkheid: je hoeft je niet in alle aspecten te herkennen. Soms zijn er maar een paar klachten of gevoelens waar je last van hebt.

Hoe vaak komt PTSS voor na een traumatische miskraam ervaring?

Uit onderzoek³ blijkt dat 38% van de vrouwen, 3 maanden na het krijgen van een miskraam aan de criteria van PTSS voldoet. Dat is een groot aantal vrouwen. Als we ook kijken naar angst en somberheidsklachten die ontstaan na het krijgen van een miskraam dan zijn er nog veel meer vrouwen die moeite hebben met het verlies van hun zwangerschap.

Wat zijn de risicofactoren?

Je kunt nooit van te voren voorspellen wat de impact van het verlies van een zwangerschap op jou heeft. Ik zie regelmatig vrouwen die niet verwacht hadden dat ze het krijgen van een miskraam zo ingrijpend zouden vinden. Ook hoeft de impact niet meteen merkbaar te zijn. Soms ontstaat het meteen, soms na een paar dagen of weken en soms pas maanden later.

Toch zijn er een aantal factoren te benoemen waardoor de kans op klachten wat groter is. Deze benoem ik hieronder.

Medisch gezien

• Gecompliceerd verloop van de miskraam
• Gecompliceerde zwangerschapsverloop
• Vruchtbaarheidsproblemen/ fertiliteitstraject
• Eerder zwangerschapsverlies

Psychologische kwetsbaarheid

• Angst voor een miskraam
• Gevoeligheid voor depressie
• Verleden met angstklachten
• Stressgevoelig
• Niet goed met stress om kunnen gaan
• Na een eerdere heftige gebeurtenis

Sociale situatie

• weinig steun/ begrip van partner
• weinig steun/ begrip van familie en vrienden
• weinig steun van zorgverleners

Een traumatische miskraam ervaring, en nu?

Het verlies van een zwangerschap kan grote gevolgen hebben, helemaal als je deze ervaring erg ingrijpend vindt. Er ontstaan problemen in de relatie met je partner, of in het contact met vrienden of familie, omdat zij jou niet begrijpen of zich moeilijk kunnen inleven. Maar ook de keuze voor een volgende zwangerschap en de angst die daar veelal bij komt kijken is een thema waar veel vrouwen tegen aanlopen.

Veel vrouwen vinden het moeilijk om over hun verlieservaring te praten. Dat is niet zo gek. Want ondanks dat veel vrouwen zwangerschapsverlies als traumatisch ervaren, vraagt (bijna) niemand hoe ze de miskraam hebben beleeft. Zelf beginnen ze er vaak ook niet over omdat ze bang zijn voor oordelen of kwetsende opmerkingen. Soms zijn ze er door de grote impact (nog) niet aan toe om erover te praten.

Daarnaast hebben ze het gevoel de enige te zijn met mentale struggles. Want anderen hebben ze hier nog niet over gehoord. Schaamtegevoelens en het idee een zeur te zijn, belemmert vrouwen om over hun (prille) miskraam te praten of hulp te zoeken. Dat gevoel wordt versterkt als ook zorgverleners alleen vragen naar het fysieke herstel en de miskraam ervaring niet ter sprake brengen.

Met deze blog hoop ik dat vrouwen en zorgverleners bewust worden van de moeilijkheden die er kunnen ontstaan na zwangerschapsverlies, ongeacht de duur van de zwangerschap. Je bent niet de enige en je kunt écht iets doen aan deze klachten. Blijf geen maanden of jaren rondlopen met klachten in de hoop dat ze vanzelf over zullen gaan. Want dat gebeurt vaak niet. Uit onderzoek² blijkt dat zelfs jaren na de geboorte van een volgend gezond kindje, klachten nog aanwezig zijn. 

Behandeling van posttraumatische stressklachten na een miskraam met EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) betekent letterlijk: door oogbewegingen opnieuw beleven van ingrijpende gebeurtenissen en deze alsnog verwerken. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de EMDR-behandelmethode uiterst effectief is.

Het doel van EMDR na (vroeg) zwangerschapsverlies is angst verminderen én op een andere manier gaan denken over jouw traumatische miskraam ervaring, waardoor klachten afnemen.

Hoe zou het voor je zijn als…

• Je meer rust in jezelf vindt, omdat je niet meer de hele dag bezig bent met wat er gebeurd is?
• Je beter om kunt gaan met pieken en dalen in je emoties zodat je hierdoor niet steeds helemaal van de kaart bent?
• Die negatieve lading een stuk minder zwaar is, waardoor jij je een stuk lichter en energieker voelt?
• De gedachte aan een volgende zwangerschap geen angst voor herhaling oproept? Maar dat je met rust en vertrouwen naar de toekomst kunt kijken.

Korte beschrijving van een EMDR sessie

Tijdens de EMDR sessie denk je terug aan het naarste moment van je miskraam ervaring, inclusief beelden, gedachten en gevoelens die daarbij horen. Eerst gebeurt dit om meer informatie te verzamelen over jouw nare herinnering en hoe je die ervaart. Daarna wordt het verwerkingsproces opgestart. Ik zal je vragen de nare herinnering opnieuw voor de geest te halen. Maar nu gebeurt dit in combinatie met een simpele, afleidende taak: Je volgt met je ogen mijn heen en weer bewegende vingers of je luistert via een koptelefoon naar piepjes.

Na een set oogbewegingen of piepjes vraag ik wat er door je heen gaat. Er komen vanzelf gedachtes, beelden of gevoelens naar boven, daar hoef je niets bijzonders voor te doen. Alles wat in je opkomt is oké. Ik vraag je na elke set oogbewegingen of piepjes te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe set volgt.

De aangeboden sets oogbewegingen of geluiden zullen er langzamerhand toe leiden dat de nare herinnering haar kracht en emotionele lading verliest tot zelfs verdwijnt. Dit herhalen we steeds weer tot de (lichamelijke) spanning afneemt. Vrouwen omschrijven het alsof de beelden, gevoelens of gedachten steeds waziger of kleiner worden.

De balans hersteld en daar zijn vaak maar 3 tot 4 sessies voor nodig. Tijdens EMDR sessies wordt relatief weinig gesproken omdat veel praten het verwerkingsproces verstoort. EMDR is geen hypnose. Je bent juist bewust aanwezig in het hier en nu.  

Na de EMDR behandeling:

• Denk je op een andere (neutrale) manier terug aan je ingrijpende miskraamervaring.
• Is de balans is jouw systeem weer hersteld.
• Kun je terugdenken aan je nare miskraamervaring zonder in te storten of in huilen uit te barsten.
• Vervagen nare herinneringen aan de miskraam of verdwijnen ze  zelfs helemaal naar de achtergrond.
• Kunnen er spontaan nieuwe gedachten of inzichten ontstaan waardoor je op een heel andere wijze naar de traumatische miskraamervaring kunt kijken.

Sessies EMDR na een miskraam in mijn praktijk

• EMDR begint met een intake gesprek. Hierbij onderzoeken we of deze behandelmethode past bij jou situatie en hulpvraag én of ik de juiste persoon ben om je te behandelen.
• Na het intake gesprek kan ik je vertellen hoeveel sessies we ongeveer nodig hebben.
• De sessies zijn 1:1 en altijd in de praktijk. EMDR doe ik niet op afstand via beeldbellen.
• Stap voor stap volgen we de geprotocolleerde procedure.
• Een deel van deze kosten kun je declareren bij je zorgverzekeraar, mits je een aanvullende verzekering hebt.
• Een afspraak in de avond is mogelijk. De kosten hiervan liggen hoger.
• Als je gedurende dit traject vragen hebt of je voelt je verdrietig, angstig of onzeker, dan mag je me altijd een berichtje sturen. Ik zal je zo snel mogelijk antwoorden.

Zoek jij hulp na het meemaken van een traumatische miskraamervaring?